طرح توجیهی پرورش قارچ صدفی ⭐️ سال 1404 (PDF+WORD)

جهت تهیه مطالعات بازار و طرح توجیهی کشت و پرورش قارچ صدفی با اطلاعات کاملاً به روز ، با فرمت DOC و PDF و با گزارش گیری نرم افزار کامفار ، جهت اخذ مجوز یا ارائه به بانک ، این صفحه را مطالعه نموده و سپس با ما تماس بگیرید . ضمنا در صورت تمایل طرح توجیهی آماده پرورش قارچ صدفی که قدیمیتر هستند را، میتوانید از انتهای صفحه ، صرفا جهت مطالعه دانلود کنید.

---

✔️ قارچ صدفی ، دارویی ترین قارچ خوراکی !

---

قارچ صدفی در بین قارچهای خوراکی ، از لحاظ خواص دارویی ، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در قارچ صدفی ماده ای به نام لواستاتین وجود دارد که سطح کلسترول خون را پایین نگاه میدارد و آن راتنظیم میکند بنابراین برای مبتلایان به چربی خون بسیار مفید میباشد.

قارچ صدفی همچنین به دلیل پایین بودن کربوهیدرات موجود در آن برای افراد دیابتی مناسب بوده و البته روی کبد و کلیه هم تاثیر مثبتی میگذارد.

به طور کلی چون پشت کلاهک قارچهای صدفی پره ای شکل و شبیه کفه صدف های دریاییست ، به قارچ صدفی معروف شده اند.

سطح کلاهک قارچهای صدفی صاف بوده و در ارقام مختلف به رنگهای آبی روشن ، سفید ، صورتی ، زرد ، کرم ، قهوه ای کمرنگ ، سیاه و غیره دیده میشود. شرایط پرورش قارچ صدفی مانند نور ، رطوبت ، دما و تهویه ، در رنگ و شکل کلاهک آن نقش دارد.

از آنجا که قارچ صدفی در عین خوراکی بودن خواص درمانی فوق العاده ای دارد و از طرفی در ایران نیز تولید بالایی ندارد بنابراین کسب و کار پرورش قارچ صدفی میتواند گزینه ی منطقی برای کارآفرینان خوشفکر بوده تا بتوانند پای این محصول را نیز به سبد کالاهای مصرفی ایرانیان باز نمایند.

ضوابط احداث واحد تولید قارچ صدفی

نکات ضروری مکان یابی برای احداث واحد تولید قارچ صدفی  شامل موارد زیر میباشد :

• رعایت دسترسی و حداقل بعد فاصله تا واحدهای عرضه کننده بسترکشت قارچ خوراکی.
• پیش بینی محل مناسب برای نگهداری مواد اولیه در محل اجرای طرح.
• زمینه توسعه آتی واحد از نظر مکان و توسعه تاسیسات.
• دسترسی به آب کافی متناسب با ظرفیت تولید و توسعه آتی.
• دسترسی به برق صنعتی ،اولویت دسترسی به خطوط انتقال گاز و سایر امکانات ارتباطی وجود داشته باشد.

 حداقل ظرفیت تولید برای احداث واحد تولید قارچ صدفی : 

• حداقل ظرفیت اقتصادی تولید برای صدور پروانه تاسیس واحد پرورش قارچ خوراکی صدفی، 50 تن در سال می باشد. 
• تولید قارچ صدفی به همراه تولید بسترکشت آن درنظر گرفته شده است.
• به طور کلی حداقل زمین موردنیاز برای احداث واحد پرورش قارچ خوراکی صدفی ، متناسب با طرح توجیهی تایید شده مهندسین مشاور و ابعاد زمین، ابنیه و محوطه سازی پیش بینی شده در طرح می باشد .

ضمنا موارد ذیل در تعیین حداقل زمین موردنیاز به عنوان راهنما قابل استفاده است:

رعایت حداقل فضای سبز مطابق ضوابط محیط زیست ضروری است و به مقدار زمین موردنیاز افزوده می شود.

حداقل مساحت ابنیه موردنیاز واحد تولید قارچ صدفی، معادل 1150 مترمربع می باشد که به شرح جدول زیر می باشد:

• محل نگهداری مواد اولیه تولید بسترکشت : 300 مترمربع
• سالن تولید بسترکشت : 100 مترمربع
• سالن های تولید و راهروی دسترسی : 500 مترمربع
• اداری، نگهبانی، رفاهی و کارگری : 100 مترمربع
• سالن بسته بندی و سردخانه و انبار : 60 مترمربع
• تاسیسات : 40 مترمربع
• هانگار ماشین آلات : 50 مترمربع

حداقل آب، برق و سوخت موردنیاز :

• آب موردنیاز می تواند از منابع مختلف از جمله: قنات دائمی، چشمه دائمی، رودخانه دائمی، آب سدهای دائمی و چاه های کشاورزی پس از تایید حق آبه از شرکتهای سهامی آب منطقه ای استان و یا شهرستان تامین گردد.
• میزان سوخت گازوئیل مصرفی به ازاء هر کیلوگرم قارچ صدفی، در مناطق سردسیر ،خشک مرکزی ،معتدل و گرمسیر به ترتیب معادل 0.8، 0.7 ، 0.6 و 0.3 لیتر می باشد.
• میزان آب مصرفی برای تولید هر کیلوگرم قارچ صدفی 30 لیتر  برآورد  می گردد.
• میزان برق مصرفی برای تولید هر کیلوگرم قارچ صدفی، 1.5-1 کیلووات برآورد می گردد.

---

✔️ روش های کشت و پرورش قارچ صدفی

---

روش های مختلف جهت کشت و پرورش قارچ صدفی :

• روش قفسه ای
• روش جعبه ای
• روش کیسه ای
• روش مایه کوبی

در ایران متداول ترین شیوه کشت و پرورش قارچ خوراکی صدفی روش کیسه ای می باشد.

در روش کیسه ای از ابعاد مختلف کیسه استفاده می شود ، اما به طور تجربی بهترین ابعاد کیسه 40*80  بوده که این اندازه کیسه ، حدود 10 تا 12 کیلو گرم وزن کمپوست تر را در خود جای می دهد.

فرایند پرورش قارچ صدفی در کیسه

کشت و پرورش قارچ صدفی در کیسه شامل مراحل زیر میباشد :

1. فرایند تولید کمپوست قارچ صدفی
2. اضافه کردن بذر قارچ صدفی به کمپوست و آماده سازی کیسه ها
3. آماده سازی مکان کشت و پرورش قارچ صدفی
4. عملیات اجرایی پرورش قارچ قدفی در کیسه

در ادامه به بررسی هر کدام از این مراحل خواهیم پرداخت .

---

✔️ فرایند تولید کمپوست قارچ صدفی

---

مرحله 1 : ترکیبات موجود در کمپوست قارچ صدفی

برای تهیه ی بستر مناسب که اصطلاحاً کمپوست گفته میشود، می توان از بقایای محصولات کشاورزی  مانند کاه ، کلش گندم ، کاه  برنج ، ساقه های ذرت، خاک اره، کاه نی ، خارشتر و.. استفاده نمود.

بهترین ترکیب بسترمیتواند مخلوط 2 به 1 کاه و خاک اره باشد. قارچ صدفی با تجزیه آنها مواد غذایی مورد نیاز خود را دریافت و در جهت تولید قارچ به کار می برد.

مرحله 2 : پاستوریزاسیون کمپوست قارچ صدفی به روش جوشاندن در آب

معمول ترین و متداول ترین روش پاستوریزاسیون روش جوشاندن در آب است که بسیار ساده و کم هزینه و اجرای آن راحت است.

ابتدا ساقه گندم یا هر ماده سلولز دار که مورد استفاده قرار می گیرد به اندازه 7-5 سانتی متر برش داده و آنها را به مدت 1 تا5 ساعت در حوضچه آب خیسانده بطوریکه با قرار دادن جسم سنگین تمام سطح آنها در آب فرو رود .

درصورتیکه کاه وکلش زیاد باشد باید آنها را روی سطح صاف پخش کرد وبااستفاده از فواره یا آبپاش دستی روی آنها آب پاشی کرد.

در این روش یک یا چند دیگ بزرگ بسته به میزان کاهی که می خواهیم بجوشانیم بر روی تعدادی اجاق گاز بزرگ قرار داده و به اندازه کافی آب در داخل آنها می ریزیم، پس از اینکه آب به جوش آمد (اصطلاحاً قل جوش) کاه ها را داخل دیگ می ریزیم.

بین 45 تا 60 دقیقه زمان برای جوشیدن کاه در حالت قل جوش (100 درجه) کافی است.

می توان از مواد افزودنی برای غنی سازی کار وآماده سازی بستر کشت استفاده کرد بدین شکل که به ازای هر صد کیلوگرم کاه خشک یک کیلو سولفات کلسیم، پنج کیلو کربنات کلسیم ومقداری پودر یونجه (یونجه خشک شده هر کیسه به میزان صد گرم ) با کاه مخلوط کرده که این مواد راباید قبل از پاستوریزه کردن کاه اضافه نمود و سپس کاه راپاستوریزه نمود.

در حین جوشیدن کاه باید با یک همزن کاه و خاک اره را به هم زده و مخلوط کنیم به صورتی که آب جوش به تمامی قسمت های کاه و کلش برسد.

مرحله 3 : آبکشی نمودن کاه و خاک اره

پس از جوشاندن و پاستوریزه نمودن کامل می بایستی آب اضافی آنها را خارج و دمای آنها را به 17 تا 20 درجه برسانید. برای خارج نمودن آب اضافی از یک  توری سیمی با روزنه های کوچک استفاده می کنیم.

مرحله 4 : سرد نمودن کاه و خاک اره

بهتراست مرحله سردکردن در یک محیط سربسته وضدعفونی شده انجام گیرد می توان در کنار اتاق کشت، اتاقی را در نظر گرفت وعمل سرد کردن وبسته بندی را انجام داد.

کاه را بر روی توری ریخته و آن را مرتباً به هم بزنید تا آب مازاد آن خارج و سریع تر سرد شود. رطوبت ایده آل پس از خروج آب اضافی حدود 40 الی 50 درصد می باشد.

برای بررسی میزان رطوبت می توان یک مشت کاه سرد شده را برداشته و بین انگشتان فشار دهید که در حالت مطلوب چند قطره آب از آن چکیده می شود.      

 مرحله 5 : ادامه ی سرد نمودن کاه و خاک اره

توری را بر روی یک فنس پهن کرده و آن را با چهار پایه 30 الی 40 سانتی متراز زمین  فاصله دهید. مرحله آبکشی و سرد کردن را حتماً در محلی به دور ازجریان  هوا و آلودگی انجام دهید.

---

✔️ اضافه کردن بذر قارچ صدفی به کمپوست و آماده سازی کیسه ها

---

 

قبل از آموزش ساخت کیسه های پرورش قارچ صدفی ، توجه شما را به دو نکته مهم در باره بذر قارچ صدفی جلب مینماییم.

خصوصیات یک بذر خوب قارچ صدفی :

• توده بذر کاملاً سفید و شبکه میسیلیومی اطراف تمامی دانه ها را پوشانده باشد.
• رنگ اسپان تازه سفید است، اگر قهوه ای بود نشانه کهنه و مانده بودن بذر است.
• توده بذر بایستی فاقد هر گونه کپک و لکه های رنگی باشد.
• توده بذر نباید لزج باشد، چرا که لزجی نشانه آلودگی باکتریایی است.

 ماده ی زمینه ی بذر قارچ صرفی چیست ؟

ماده ی زمینه ای مناسب برای اسپان ، دانه ی گندم می باشد همچنین از بذرچاودار و ارزن نیز استفاده می شود. در صورتی که بذر قارچ صدفی قبل از موعد کشت خریداری شود می توان آنرا در دمای 4- 1 درجه سانتی گراد یعنی در جامیوه ای یخچال نگهداری کرد مدت نگهداری بذر6-4 ماه میباشد هر چه مدت نگهداری بذر بیشتر باشد قوه نامیه بذر قارچ پایین می آید.

روش آماده سازی کیسه های پرورش قارچ صدفی

1 - پر کردن کیسه های پرورش قارچ صدفی :

کاه های خنک شده را در کف کیسه به ارتفاع 10 سانتی مترریخته و پس از آن یک لایه بذر می ریزند. روش بذر پاشی به این صورت است که بذر دور تا دور سطح بستر به شکل حلقوی با ضخامت 2 الی 3 سانتی متر بصورت پراکنده ریخته می شود.

بذر ها حداقل 2 سانتی متر از کنار کیسه فاصله داشته باشند، زیرا در اثر تنش های محیطی به آنها شوک وارد می شود. پس از آن یک لایه کاه به  ارتفاع کمی کمتر از لایه اول (چهار انگشت بسته) ریخته و به همین ترتیب یک لایه کاه و یک  لایه بذر زده می شود تا کیسه پر شود. می بایستی 10 تا 15 سانتی متر انتهای کیسه را جهت بستن سر کیسه خالی گذاشت.

 2 - بستن کیسه های پرورش قارچ صدفی :

پس از پر شدن کیسه چنانچه احساس شد رطوبت درون کیسه ها کم است، نصف لیوان آب جوشیده از دیگ را بر روی سطح بستر دهانه کیسه می ریزیم

پس ازآن سر کیسه ها را با دست جمع کرده و با استفاده از بند نایلونی گره میزنیم ، نباید زمانی که کمپوست را داخل کیسه نایلونی می کنیم کمپوست فشرده شود باید مقداری از فضای بالای کیسه خالی در نظر کرفته سپس با طناب ببندیم  و کیسه را به صورتی که جعبه شیرینی را گره می زنند بسته بندی نموده و پس از انتقال به سالن ، در مکان های مورد نظر آویزان می نماییم.

 3 - طریقه آویزان کردن کیسه های کشت و پرورش قارچ صدفی :

کیسه ها را با فاصله  از یکدیگر  به سقف سالن آویزان کرده یا در قفسه های طبقه بندی شده قرار می دهیم. فاصله ی دو کیسه از یکدیگر بایستی به صورتی باشد که فضای کافی برای رشد قارچ ها و نیز جریان هوا و عبور و مرور افراد  جهت نگهداری و برداشت قارچ داشته باشد.

---

✔️ آماده سازی مکان کشت و پرورش قارچ صدفی

---

قارچ صدفی را می توان در مکان های مختلف از سالن های بزرگ گرفته تا زیر زمین های منازل و انبار های کوچک کشت نمود. اما باید اقدامات زیر را جهت آماده سازی مکان پرورش قارچ صدفی انجام داد .

1 – ضد عفونی کردن مکان پرورش :

از جمله اقدامات اولیه و اساسی ، جهت ضد عفونی کردن مکان پرورش قارچ صدفی ، ایجاد یک حوضچه کوچک آب آهک در مدخل ورودی سالن کشت می باشد، به طوری که کلیه افرادی که وارد سالن کشت می شوند، بتوانند کف کفش های خود را داخل آب آهک قرار داده و از ورود آلودگی احتمالی جلوگیری کنند.

بهتر است قبل عمل پاستوریزاسیون ضد عفونی اتاق کشت را انجام دهیم به این نحو 48 ساعت قبل از شروع کشت به مدت 24 ساعت اتاق کشت را با اب آهک ،فرمالدیید و...ضد عفونی وسپس به مدت 24ساعت تهویه اتاق کشت را انجام داد.

کف اتاق کشت حتماًباید سیمانی یا موزاییک باشد و شیب ملایم (یک در هزار)در نظر گرفته شود ، علاوه بر شیب باید یک لوله پلیکا درکف اتاق تعبیه تا آب اضافی را از اتاق به خارج هدایت کند تا کمتر آلودگی ایجاد شود.

2 - کنترل عوامل محیطی :

قارچ فتوسنتز انجام نمی دهد،  بنابراین نیازی به نور ندارد به جز در مقطعی خاص که آن هم برای تحریک میسیلیوم ها جهت باردهی و تشکیل پین می باشد.

دما در این مدت بایستی به طور میانگین 24 درجه ثابت نگه داشته شود. رطوبت بین 50 تا 70 درصد تنظیم می شود. برای ایجاد رطوبت می توان از آب پاشی  سطح کیسه و کف سالن و یا از دستگاه رطوبت ساز استفاده نمود.

3 - تنظیم فاصله ردیف ها :

 فاصله ردیف ها از یکدیگر بین 100 تا 120 سانتی متر در نظر گرفته می شود و  فاصله ی کیسه ها روی ردیف 60 سانتی متر تنظیم میشود که با این سیستم می توان از فضای سالن حداکثر استفاده را نمود.

---

✔️ عملیات اجرایی پرورش قارچ صدفی در کیسه

---

عملیات اجرایی پرورش قارچ صدفی خود شامل مراحلی می باشد :

1 – روزهای ابتدایی پس از تلقیح کیسه های پرورش قارچ :

در روزهای 3-1 بعد از تلقیح، کیسه ها بایستی در دمای 20 درجه سانتی گراد وتهویه ملایم ورطوبت 90- 85% نگهداری شوند.  

در این روزها کیسه ها به نور نیاز ندارند وبرای خروج آب اضافی بایستی ته کیسه ها را سوراخ نمود .

در سه الی هشت روز بعد از تلقیح باید حدود 30-20 برش ضربدری به ابعاد  2سانتی متر روی کیسه ها ایجاد نمود در این مرحله نیز دمای مناسب 20 درجه سانتی گراد ورطوبت 90- 85% وتهویه ملایم مورد نیاز بوده ضمن اینکه نیازی به نور نمی باشد

برای برش کیسه ها باید از چاقوی ضد عفونی شده با الکل یا وایتکس 30% استفاده نمود.

در هشت روز بعد از تلقیح 20 برش ضربدری اضافه می کنیم در این روزها 70%سطح کمپوست به دلیل رویش قارچ سفید می شود .

در این مرحله نیز به دمای 20 درجه سانتی گراد ورطوبت 90- 85% و تهویه ملایم نیاز بوده وضمن اینکه به نور نیاز ندارند .

در 21- 17 روز بعد از تلقیح بایستی رطوبت را به 90% رسانید ودما را بین 22-18 درجه سانتی گراد نگه داشت ضمنا در این مرحله ، در شبانه روز به شانزده ساعت نور نیاز می باشد .

زمانیکه در مرحله اولیه پین های قارچ ظاهر شدند از محل برش ها بیرون می آید در صورتی که آنها در محلی که سوراخ  ندارند به وجود آیند یک برش ایجاد می کنیم.

همچنین توجه داشته باشیم که :

• کاهش نور وافزایش co2 به دلیل عدم تهویه مناسب باعث کوچک شدن کلاهک وبلند شدن ساقه می شود.
• کاهش دما به زیر( 17-) درجه سانتی گراد باعث تیره شدن کلاهک می شود.
• از اسپری کردن آب روی میوه قارچ پرهیز شود .
• برای تولید کلاهک قارچ یک شوک حرارتی نیاز داریم .

پس از گذشت 24 تا 48 ساعت از مرحله تلقیح کیسه ها  روزنه هایی در سطح کیسه به تعداد 4 تا 8 عدد، جهت ورود اکسیژن به کیسه ها ایجاد می شود که این منافذ، بسته به ابعاد کیسه ها می تواند بیشتر نیز باشد.

برای این کار ابتدا توسط یک تیغ ضد عفونی شده روزنه هایی به قطر 2 تا 3 سانتی متر در سطح کیسه ایجاد می کنیم، سپس پنبه های بهداشتی را به الکل آغشته و درون این منافذ قرار  می دهیم.

2 - مرحله شوک دهی :

 پس از گذشت 18 تا 25 روز از مرحله تلقیح کمپوست ها میبایستی به کیسه ها شوک وارد کرد. شوک جهت باردهی و ورود رشد قارچ از فاز رویشی به فاز زایشی می باشد که شامل چهار شوک می شود:

• شوک دمایی: کاهش دما از 25 درجه به 20 درجه
• شوک رطوبتی: افزایش رطوبت از 70 درصد به 90 درصد
• شوک نوری: تبدیل سالن از تاریکی مطلق به حالت کاملاً روشن
• شوک مکانیکی: برش پلاستیک روی پین های رشد کرده با تیغ

 3- مرحله برداشت قارچ صدفی :

 بین 27- 24 روز بعد از تلقیح ،محصول قارچ قابل برداشت بوده وقبل از پیر شدن وریزش اسپور ها یعنی قبل از اینکه لبه های قارچ باز شوند باید آنها را برداشت کرد.

برداشت کلاهک زمانی انجام می شود که قطر آن حدود 8 تا 10 سانتی متر باشد.

کوچکتر از این اندازه از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد و بزرگتر از این اندازه باعث زرد شدن اطراف قارچ و تولید اسپور می شود که بازار پسندی محصول را کاهش می دهد.

در شرایط مناسب به ازای هر کیلو کاه خشک بستر ، 700 گرم تا یک کیلو گرم قارچ تازه بدست می آیند.

 روش برداشت قارچ صدفی :

روش برداشت به این صورت است که با دست پایه های قارچ را گرفته و با یک حرکت دورانی به سمت راست یا چپ، قارچ را از کمپوست جدا می کنیم و چنانچه قسمتی از ساقه در بستر باقی بماند آن را با چاقو بیرون آورده تا از بروز آلودگی و یا غیر فعال شدن آن قسمت کمپوست جلوگیری شود. 

 بسته بندی قارچ صدفی

ته ساقه های قارچ را با چاقو جدا نموده و کلاهک های قارچ را یکی یکی در  ظروف یکبار مصرف قرار می دهیم. قارچ های روی بسته را جهت زیبایی به  پشت قرار می دهیم یعنی قسمت تیغه های زیر کلاهک رو قرار داده می شود.

 

✍️ جهت تهیه مطالعات بازار و طرح توجیهی کشت و پرورش قارچ صدفی ، با اطلاعات کاملا به روز با فرمت Word و PDF و با گزارش گیری نرم افزار کامفار ، جهت اخذ جواز تاسیس یا وام و تسهیلات بانکی ،با ما تماس  بگیرید .

---

📚 دانلود فایل های طرح توجیهی تیپ کشت و پرورش قارچ صدفی

---

توجه : کلیه ی طرح های تیپ یا آماده ، صرفا کاربرد مطالعاتی و تحقیقاتی داشته و جهت اخذ مجوز و یا تسهیلات و وام بانکی مناسب نمیباشند . جهت تهیه طرح توجیهی با کاربرد اجرایی و بانکی با ما تماس بگیرید